เขียนโดย พิพัฒน์ธรรม
แด่… ท่านนักเดินทางผู้เหนื่อยล้าทุกท่าน
ผมอยากจะขอเริ่มต้นการสนทนาของเรา ด้วยการชวนคุณมาสำรวจความรู้สึกที่คุ้นเคยอย่างน่าประหลาด… ความรู้สึกที่มักจะมาเยือนเราในยามค่ำคืนที่เงียบสงัด หรือในเช้าวันจันทร์ที่วุ่นวาย…
คุณเคยรู้สึกไหมครับ…ว่าลึกๆ แล้ว คุณกำลัง “ตามหา” อะไรบางอย่างอยู่?
มันไม่ใช่การตามหาความสำเร็จ ชื่อเสียง หรือทรัพย์สินเงินทอง…เพราะหลายครั้ง แม้เราจะมีสิ่งเหล่านั้นอยู่ในมือแล้ว แต่ความรู้สึก “โหยหา” กลับไม่ได้จางหายไปไหนเลย มันคือความรู้สึกเหมือนเป็น “คนพลัดถิ่น” ในชีวิตของตัวเอง คือความรู้สึกเหมือนกำลังเดินทางไกลอย่างไม่รู้จบสิ้น แบกสัมภาระที่หนักอึ้งไว้บนบ่า และปรารถนาเพียงจะได้กลับไปสู่ “บ้าน” ที่ซึ่งเราสามารถวางทุกอย่างลง และพักผ่อนได้อย่างแท้จริง
เราใช้เวลาทั้งชีวิตเพื่อสร้าง “บ้าน” ที่เป็นรูปธรรม…บ้านที่สวยงาม, รถยนต์ที่สะดวกสบาย, และหลักประกันที่มั่นคง…แต่เรากลับพบว่ายิ่งเราเติมเต็มโลกภายนอกมากเท่าไหร่ “บ้านในใจ” ของเรากลับยิ่งดูรกร้างและว่างเปล่ามากขึ้นเท่านั้น จิตใจของเรากลายเป็นคนพเนจรที่ไร้ทิศทาง มันเดินทางย้อนกลับไปในอดีตเพื่อขุดคุ้ยความเสียใจ และเดินทางล่วงหน้าไปในอนาคตเพื่อสร้างความวิตกกังวล…มันไม่เคยได้หยุดพัก…มันไม่เคยได้ “อยู่บ้าน” เลย
แล้ว “บ้าน” ที่แท้จริงหลังนั้นอยู่ที่ไหน? และเราจะเดินทางกลับไปได้อย่างไร?
หนังสือ “หนทางสู่ความสงบภายใน” โดย พิพัฒน์ธรรม คือ “แผนที่” และ “เพื่อนร่วมเดินทาง” ที่จะจับมือท่านก้าวเดินไปบนเส้นทางแห่งการสำรวจภายในที่ลึกซึ้งที่สุด เพื่อค้นพบว่า “บ้าน” ที่ท่านเฝ้าตามหานั้น…ไม่เคยอยู่ที่ไหนไกลเลย…มันรอคอยการกลับมาของท่าน…อยู่ในใจของท่านเอง
บทความนี้จะทำหน้าที่เป็น “ผู้นำชม” เชิญชวนให้ท่านได้ลองเปิดประตูเข้าไปในบ้านหลังนี้ เพื่อสัมผัสกับไออุ่นและแสงสว่างที่รออยู่ และท้ายที่สุด ขอเชิญชวนให้ท่านดาวน์โหลดหนังสือเล่มนี้ซึ่งผู้เขียนได้มอบให้เป็นธรรมทานในรูปแบบ e-book ที่สามารถดาวน์โหลดได้ฟรี เพื่อเริ่มต้นการเดินทางที่สำคัญที่สุด…การเดินทางกลับสู่บ้านที่แท้จริง…ที่นี่และเดี๋ยวนี้
ภาคที่ 1: การวินิจฉัย – ทำไมเราจึงรู้สึกเหมือนเป็นคนไร้บ้าน?
ก่อนที่เราจะออกเดินทางกลับบ้าน เราจำเป็นต้องยอมรับความจริงข้อแรกเสียก่อน…นั่นคือ “เรากำลังหลงทางอยู่”
หนังสือเล่มนี้เริ่มต้นด้วยการพาเราไปสำรวจ “อาการ” ของโรค “ไร้บ้านทางจิตวิญญาณ” ที่เราทุกคนต่างก็เป็นกันอยู่ไม่มากก็น้อย
สภาวะ “จิตส่งออกนอก”: เมื่อบ้านถูกทิ้งร้าง โดยธรรมชาติแล้ว “จิต” ของเราเปรียบเสมือนเจ้าของบ้าน แต่สำหรับพวกเราส่วนใหญ่ เจ้าของบ้านคนนี้กลับไม่เคยได้อยู่ในบ้านของตัวเองเลยแม้แต่น้อย เขาใช้เวลาเกือบทั้งหมดไปกับการ “ส่งจิตออกนอก”…คือการปล่อยให้จิตของเราไหลออกไปทางประตูทั้ง 6 (ตา, หู, จมูก, ลิ้น, กาย, และใจ) เพื่อไปท่องเที่ยว, ไปยึดติด, และไปทำสงครามกับโลกภายนอกอย่างไม่เคยหยุดพัก
- จิตไหลไปทางตา: เราเสพติดภาพที่สวยงามในโซเชียลมีเดีย จนเกิดการเปรียบเทียบและความรู้สึกขาดแคลน
- จิตไหลไปทางหู: เราปล่อยให้คำนินทาหรือคำวิจารณ์ของคนอื่นเข้ามาทำร้ายจิตใจของเรา
- จิตไหลไปทางใจ: เราจมอยู่กับความคิดถึงอดีตที่แก้ไขไม่ได้ และล่องลอยไปกับความกังวลในอนาคตที่ยังมาไม่ถึง
เมื่อเจ้าของบ้านไม่อยู่…บ้าน (คือร่างกายและจิตใจ) ของเราก็ย่อมรกร้าง, สกปรก, และเต็มไปด้วย “โจร” คือกิเลสต่างๆ ที่เข้ามาสร้างความวุ่นวายได้อย่างง่ายดาย ความเหนื่อยล้าที่เราประสบอยู่ จึงไม่ใช่ความเหนื่อยจากการทำงาน แต่คือความเหนื่อยจากการที่จิตของเราต้องเดินทางไกลและทำสงครามอยู่ตลอดเวลาโดยไม่เคยได้กลับมาพักผ่อนในบ้านของตนเองเลย
มรดกที่ข้ามภพชาติ: สวนในใจที่เราได้รับมา แล้วทำไมบางคนถึงดูเหมือนจะมีบ้านที่สงบสุขมาตั้งแต่เกิด ในขณะที่บ้านของบางคนกลับดูเหมือนจะวุ่นวายอยู่เสมอ? หนังสือเล่มนี้ได้นำเราไปสู่ความเข้าใจในเรื่องของ “กรรม” ในฐานะ “มรดกทางจิตวิญญาณ”
- กรรมเก่า (อดีต): เปรียบเสมือน “สภาพของสวน” ที่เราได้รับมาเมื่อแรกเกิด บางคนอาจจะได้รับสวนที่ดินดีและร่มรื่น ในขณะที่บางคนอาจจะได้รับสวนที่แห้งแล้งและเต็มไปด้วยวัชพืช
- กรรมใหม่ (ปัจจุบัน): แต่ข่าวดีที่สุดคือ…ไม่ว่าเราจะได้รับสวนแบบไหนมา…เราคือ “คนสวน” ในปัจจุบัน เรามีอำนาจ 100% ที่จะเลือกว่าจะพรวนดิน, ถอนวัชพืช, และหว่านเมล็ดพันธุ์ใหม่ชนิดใดลงไป
ภาคที่ 2: พิมพ์เขียวของบ้าน – สถาปัตยกรรมแห่งความสุข
เมื่อเราเข้าใจปัญหาแล้ว ก็ถึงเวลาที่เราจะมากาง “พิมพ์เขียว” หรือ “แผนผัง” ของบ้านที่เราต้องการจะสร้างหรือบูรณะขึ้นมาใหม่ ซึ่งพิมพ์เขียวที่สมบูรณ์แบบที่สุดก็ได้ถูกมอบไว้ให้แล้วโดยสถาปนิกผู้ยิ่งใหญ่ที่สุด…องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
รากฐานที่มั่นคง: “ศีล” ในฐานะเสาเข็ม บ้านทุกหลังต้องมีเสาเข็มที่แข็งแรงฉันใด การปฏิบัติธรรมก็ต้องมี “ศีล” เป็นรากฐานฉันนั้น ศีลไม่ใช่ข้อห้ามที่น่าอึดอัด แต่คือ “รั้วบ้าน” ที่จะป้องกันอันตรายจากภายนอก และสร้าง “พื้นที่ปลอดภัย” ให้เกิดขึ้นภายใน ศีลที่บริสุทธิ์จะทำให้จิตใจปราศจาก “ความเดือดร้อนใจ” (วิปฏิสาร) ซึ่งเป็นพื้นดินที่ร่วนซุยและพร้อมสำหรับการเพาะปลูกในขั้นต่อไป
โครงสร้างหลักของบ้าน: “สมถะ” และ “วิปัสสนา” การสร้างบ้านหลังนี้มีเสาหลักที่สำคัญ 2 ต้น ที่ต้องสร้างควบคู่กันไปเสมอ
- เสาแห่งความสงบ (สมถกรรมฐาน): คือการฝึก “สมาธิ” เพื่อให้จิตใจที่เคยซัดส่ายเหมือนลูกตุ้มนาฬิกา ได้กลับมาสงบนิ่งและตั้งมั่นอยู่กับปัจจุบันขณะ จิตที่มีสมาธิเปรียบเหมือนน้ำที่นิ่งและใส พร้อมที่จะมองเห็นความจริงที่ก้นบึ้ง
- เสาแห่งปัญญา (วิปัสสนากรรมฐาน): คือการใช้จิตที่สงบและตั้งมั่นนั้น เป็นดั่งแว่นขยาย ส่องดูความจริงของกายและใจตามที่มันเป็นจริงๆ เพื่อให้เห็นแจ้งในกฎ “ไตรลักษณ์” (อนิจจัง, ทุกขัง, อนัตตา)
เฟอร์นิเจอร์ตกแต่งภายใน: คุณธรรมที่เกื้อกูล เมื่อโครงสร้างบ้านแข็งแรงแล้ว เราก็สามารถนำ “เฟอร์นิเจอร์” ที่งดงามต่างๆ เข้ามาตกแต่งภายใน เพื่อให้บ้านหลังนี้กลายเป็นบ้านที่น่าอยู่และอบอุ่นอย่างแท้จริง
- พรหมวิหาร 4 (เมตตา, กรุณา, มุทิตา, อุเบกขา): คือ “ชุดรับแขก” ที่จะทำให้เราสามารถต้อนรับทุกผู้คนและทุกสถานการณ์ได้อย่างสง่างาม
- อิทธิบาท 4 (ฉันทะ, วิริยะ, จิตตะ, วิมังสา): คือ “ห้องครัว” ที่จะคอยปรุงอาหารแห่งความสำเร็จให้แก่เราอย่างไม่หมดไฟ
- สังคหวัตถุ 4 (ทาน, ปิยวาจา, อัตถจริยา, สมานัตตตา): คือ “ห้องนั่งเล่น” ที่จะทำให้เราสามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคมได้อย่างมีความสุข
ภาคที่ 3: การเดินทางกลับบ้าน – ปฏิบัติการในชีวิตจริง
เมื่อเรามีแผนที่และพิมพ์เขียวอยู่ในมือแล้ว ก็ถึงเวลาออกเดินทาง…ไม่ใช่การเดินทางไปยังสถานที่ห่างไกล แต่คือการเดินทางกลับเข้ามาสู่ “ปัจจุบันขณะ”…คือการฝึก “พาจิตกลับบ้าน” ในทุกๆ การกระทำของชีวิต
ประตูทางเข้าบ้าน: ลมหายใจแห่งปัจจุบัน ประตูทางเข้าบ้านที่ใกล้และเรียบง่ายที่สุด คือ “ลมหายใจ” ของเราเอง ลมหายใจคือสมอเรือที่มหัศจรรย์ เพราะมันอยู่กับเราเสมอ, เป็นของปัจจุบันขณะอย่างแท้จริง, และเป็นสะพานเชื่อมระหว่างกายและใจ การฝึก “อานาปานสติ” หรือการตามรู้ลมหายใจ คือการฝึกเปิดประตูและก้าวเท้าเข้าสู่บ้านของเราเอง
เครื่องมือทำความสะอาด: ศิลปะแห่งการ “รู้ทัน” เมื่อเรากลับเข้ามาในบ้าน เราอาจจะพบว่ามันรกและสกปรกกว่าที่เราคิดไว้มาก มีทั้งฝุ่นแห่งความฟุ้งซ่าน, ใยแมงมุมแห่งความโกรธ, และกองขยะแห่งความเศร้า เครื่องมือที่เราจะใช้ในการทำความสะอาดคือ “สติ”
- การปฏิบัติที่เรียบง่ายที่สุด (ตามแนวทางหลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชฺโช): คือการฝึก “หลง…แล้วรู้”
- หลง: คือสภาวะปกติของจิตที่ไหลไปกับความคิดและอารมณ์
- รู้: คือวินาทีที่ “สติ” ระลึกขึ้นมาได้ว่า “อ้อ…เมื่อกี้เผลอคิดไป” วินาทีที่ “รู้” นี้เอง ที่จิตจะถอนตัวจากการเป็น “นักแสดง” กลับมาเป็น “ผู้ชม” และในวินาทีที่จิตตั้งมั่นขึ้นมาเป็นผู้รู้นี้เอง…“ขณิกสมาธิ” ก็ได้เกิดขึ้นแล้ว
เพื่อนบ้านที่ไม่ได้รับเชิญ: การต้อนรับ “กิเลส” ด้วยปัญญา เมื่อเราอยู่ในบ้าน เราอาจจะมี “แขก” ที่ไม่ได้รับเชิญแวะเวียนมาเยี่ยมเยียนอยู่เสมอ…แขกเหล่านั้นคือ “นิวรณ์ 5” (ความอยาก, ความไม่พอใจ, ความหดหู่, ความฟุ้งซ่าน, ความลังเลสงสัย) แทนที่จะวิ่งหนีหรือผลักไสพวกเขา เราจะเรียนรู้ที่จะต้อนรับพวกเขาในฐานะ “ครู”
- เราจะใช้ “สติ” รู้ทันว่าแขกคนไหนมาเยี่ยม
- เราจะใช้ “ปัญญา” เข้าไปสำรวจและเรียนรู้ธรรมชาติของเขา
- และเราจะใช้ “อุเบกขา” ในการวางใจเป็นกลาง…รู้ว่าเขาเป็นเพียงแขกที่มาแล้วก็ต้องไป
ภาคที่ 4: เมื่อถึงบ้านแล้ว – ชีวิตที่เบาสบาย
เมื่อเราฝึกฝน “พาจิตกลับบ้าน” จนกลายเป็นนิสัยแล้ว เราจะพบว่า “บ้าน” ไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ที่เราต้องกลับไปพักพิงอีกต่อไป แต่ “สภาวะของบ้าน” นั้นจะติดตามเราไปในทุกหนทุกแห่ง
ชีวิตที่เป็นหนึ่งเดียวกับการปฏิบัติ ท่านจะค้นพบว่า ทุกกิจกรรมในชีวิตสามารถกลายเป็น “การภาวนา” ได้
- การทำงาน จะกลายเป็นสนามฝึกสติและขันติ
- การสนทนา จะกลายเป็นโอกาสในการเจริญเมตตาและปิยวาจา
- การเผชิญหน้ากับปัญหา จะกลายเป็นบทเรียนแห่งอริยสัจที่ล้ำค่า
ความสุขที่แท้จริง: สันติ และ นิพพาน และเมื่อการเดินทางสิ้นสุดลง…เมื่อจิตได้กลับคืนสู่บ้านที่แท้จริงของมันอย่างสมบูรณ์แล้ว…ท่านจะได้สัมผัสกับความสุขที่ประณีตและยั่งยืนที่สุด
- สันติ (Peace): คือความสงบเย็นจากภายใน ที่ไม่ได้ขึ้นอยู่กับปัจจัยภายนอกใดๆ ทั้งสิ้น
- นิพพาน (Nibbāna): คือสภาวะที่ “ไฟ” แห่งกิเลสได้ “ดับ” ลงสนิทแล้ว เป็นอิสรภาพที่สมบูรณ์แบบและเป็นที่สุด
บทสรุป: บ้านของคุณอยู่ที่นี่…เดี๋ยวนี้
การเดินทางผ่านหนังสือ “หนทางสู่ความสงบภายใน” คือการค้นพบความจริงอันน่าอัศจรรย์ว่า…บ้านที่เราเฝ้าตามหานั้น ไม่ได้อยู่ที่ไหนไกลเลย
มันไม่ได้อยู่ในหน้าสุดท้ายของหนังสือเล่มนี้… มันไม่ได้รอเราอยู่ในคอร์สปฏิบัติธรรมครั้งต่อไป… และมันก็ไม่ได้อยู่ในอนาคตข้างหน้า…
บ้านที่แท้จริงนั้น รอคอยคุณอยู่ “ที่นี่และเดี๋ยวนี้” เสมอ
ณ วินาทีนี้ที่คุณกำลังอ่านประโยคนี้อยู่… ลองหยุดสักครู่… ลองรู้สึกถึงน้ำหนักของร่างกายที่กำลังนั่งอยู่… ลองเงี่ยหูฟังเสียงรอบๆ ตัวคุณ… แล้วลองค่อยๆ สูดลมหายใจเข้าช้าๆ…รับรู้ถึงความรู้สึกนั้น… และผ่อนลมหายใจออกยาวๆ…รับรู้ถึงความรู้สึกนั้น…
ความรู้สึกตัวที่แสนธรรมดา…ที่ปรากฏอยู่ตรงนี้…ในลมหายใจเข้า…และในลมหายใจออก… นั่นแหละครับ…คือประตูทางเข้าบ้าน ประตูบานนี้เปิดอ้าอยู่เสมอ…รอคอยให้คุณก้าวเข้ามา
ผมขอขอบคุณอีกครั้งสำหรับการเดินทางที่ยอดเยี่ยมนี้…และขออวยพรให้ท่านได้พบกับความสุขและความสงบ…ใน “บ้าน” ของท่านเอง
Download หนังสือฟรี “หนทางสู่ความสงบภายใน”
พิพัฒน์ธรรม หนังสือธรรม 
ใส่ความเห็น