เขียนโดย พิพัฒน์ธรรม
ท่านเคยสงสัยไหมครับว่า ทำไมคำชื่นชมที่ทำให้เรายิ้มได้ทั้งวันในวันจันทร์ ถึงได้จางหายไปอย่างไร้ร่องรอยในเช้าวันอังคาร?
ท่านเคยแปลกใจไหมว่า ทำไมคำพูดตำหนิที่เสียดแทงใจเราเพียงไม่กี่วินาที กลับสามารถสร้างความขุ่นมัวและวนเวียนอยู่ในหัวของเราได้นานข้ามวันข้ามคืน?
ทำไมเราถึงต้องหงุดหงิดแทบคลั่งเมื่อถูกขับรถปาดหน้า ทั้งๆ ที่รู้ดีแก่ใจว่าความโกรธของเราไม่ได้ทำให้รถคันข้างหน้าหายไปไหน หรือทำให้เราไปถึงที่หมายได้เร็วขึ้น?
และความโกรธ, ความน้อยใจ, ความอิจฉา, ความกังวล, ความสุขที่ผ่านมาแล้วก็ผ่านไป… อาการป่วยเล็กๆ น้อยๆ เหล่านี้ คือ “ไข้ใจ” ที่เราทุกคนต่างก็เป็นกันอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน… เราใช้ชีวิตอยู่กับมันจนคุ้นชิน… จนคิดว่ามันเป็นเรื่อง “ปกติ”
เมื่อเรารู้สึกทุกข์ เรามักจะวินิจฉัยโรคของเราเองอย่างรวดเร็ว… “ฉันทุกข์เพราะเจ้านาย”, “ฉันเครียดเพราะงานเยอะ”, “ฉันไม่มีความสุขเพราะเงินไม่พอ” เราใช้เวลาและพลังงานทั้งชีวิตไปกับการพยายาม “แก้ไข” ปัจจัยภายนอกเหล่านี้… โดยหวังว่าสักวันหนึ่ง เราจะไปถึงสถานที่ที่ปราศจาก “เชื้อโรค” เหล่านี้… โดยที่ไม่เคยตระหนักเลยว่า “เชื้อโรค” ที่แท้จริงนั้น มันไม่ได้อยู่ที่ไหนไกล… มันอยู่ใน “ตัว” ของเราเอง
แล้วจะเกิดอะไรขึ้น ถ้าหากอาการป่วยทางใจทั้งหมดนี้ เป็นเพียง “อาการ” ที่แสดงออกมาจาก “เชื้อโรค” ต้นกำเนิดเพียงตัวเดียว? เชื้อโรคที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า… แต่มันคือสาเหตุของน้ำตาทุกหยด, ความขัดแย้งทุกครั้ง, และสงครามทุกสมรภูมิที่เคยเกิดขึ้นบนโลกใบนี้
หนังสือ
“ผ่าตัด ตัวกู” โดย พิพัฒน์ธรรม ได้ถือกำเนิดขึ้นเพื่อทำหน้าที่เป็น “คู่มือการผ่าตัด” ทางจิตวิญญาณที่สำคัญที่สุดในชีวิต คือการหันกล้องจุลทรรศน์ที่ชื่อว่า “สติ” กลับเข้ามาส่องดู “พยาธิสภาพ” ภายในใจของเราเอง เพื่อลงมือ “ผ่าตัด” ก้อนมะเร็งแห่งอัตตานี้ออกไปให้ถึงรากถึงโคน
บทความนี้จะทำหน้าที่เป็น “ผู้ช่วยศัลยแพทย์” นำทางท่านผ่านแก่นปัญญาอันล้ำค่าจากหนังสือเล่มนี้ ซึ่งผู้เขียนได้มอบให้เป็นธรรมทานในรูปแบบ e-book ที่สามารถดาวน์โหลดได้ฟรี เพื่อที่เราจะได้ร่วมกันเริ่มต้นการวินิจฉัยและเยียวยาครั้งสำคัญที่สุด…สู่ชีวิตที่ไม่ต้องทุกข์อีกต่อไป
ภาคที่ 1: การวินิจฉัย – ท่านกำลังป่วยด้วย “โรคตัวกู-ของกู” อยู่หรือไม่?
ก่อนที่ศัลยแพทย์จะสามารถวางแผนการผ่าตัดได้นั้น… ขั้นตอนแรกสุดและสำคัญที่สุดในทางการแพทย์ คือการ “รับฟังอาการของผู้ป่วย” อย่างละเอียด ในบทแรกนี้ เราจึงจะทำหน้าที่เป็นทั้ง “แพทย์” และ “คนไข้” ในเวลาเดียวกัน…. เราจะมาสำรวจ “อาการป่วย” อันเป็นสากลนี้ร่วมกัน… อาการที่เราทุกคนต่างก็เป็น แต่กลับไม่เคยรู้เลยว่ามันมีที่มาจากเชื้อโรคตัวเดียวกัน
เชื้อโรคต้นกำเนิด: การค้นพบของท่านอาจารย์พุทธทาส
พระอริยแพทย์ผู้ยิ่งใหญ่ที่สุดท่านหนึ่งในประวัติศาสตร์พุทธศาสนาของไทย… ท่านอาจารย์พุทธทาสภิกขุ… ได้ทำการวินิจฉัยและตั้งชื่อให้กับ “เชื้อโรค” ต้นกำเนิดนี้ด้วยภาษาที่เรียบง่าย, ตรงไปตรงมา, และกระแทกเข้าไปถึงใจกลางของปัญหา… ท่านเรียกมันว่า…
“โรคตัวกู-ของกู”
“ตัวกู-ของกู” คืออะไร? … มันไม่ใช่ร่างกาย, ไม่ใช่ชื่อเสียงเรียงนาม… แต่มันคือ “ความรู้สึก” ที่ฝังรากลึกอยู่ในสัญชาตญาณของเรา… คือ “ความรู้สึก” ที่ว่ามี “ฉัน” ที่เป็นแก่นสาร, เป็นศูนย์กลาง, และเป็นเจ้าของประสบการณ์ทั้งหมดอยู่จริง
ท่านอาจารย์พุทธทาสชี้ให้เห็นว่า “ชาติ” หรือ “การเกิด” ที่แท้จริงนั้น ไม่ใช่แค่การเกิดจากครรภ์มารดา… แต่คือ
“การเกิดของ ‘ตัวกู’ ” ในทุกๆ ขณะที่จิตของเราเกิดการกระทบ (ผัสสะ) แล้วเข้าไปยึดมั่นถือมั่นปรุงแต่ง
- เมื่อตาเห็นรูปที่สวยงาม… “ตัวกู” ก็ปรากฏขึ้นทันทีแล้วประกาศว่า “กูชอบ! นี่คือความสุข ของกู!”
- เมื่อหูได้ยินคำนินทา… “ตัวกู” ก็ปรากฏขึ้นมาปกป้องอาณาเขตของมัน “มันว่า กู! มันทำร้ายความรู้สึก ของกู!”
เพราะเมื่อมี “ตัวกู”… ก็ย่อมต้องมี “การปกป้องตัวกู”… เมื่อมี “ของกู”… ก็ย่อมต้องมี “ความกลัวที่จะสูญเสียของกู” ความโกรธ, ความเกลียด, ความกลัว, ความอิจฉา, ความโลภ… ทั้งหมดนี้ไม่ใช่ปัญหาหลัก… มันเป็นเพียง “อาการอักเสบ” ที่เกิดขึ้นเมื่อร่างกายทางจิตวิญญาณของเราพยายามจะต่อสู้เพื่อปกป้อง “ก้อนเนื้อร้าย” ที่ชื่อว่า “ตัวกู-ของกู” นี้นี่เอง
กลุ่มอาการในชีวิตประจำวัน
หนังสือเล่มนี้ได้ทำการ “ซักประวัติ” และ “จำแนกอาการ” ของโรคนี้อย่างละเอียด เพื่อให้เราได้เห็นอย่างชัดเจนว่า ความทุกข์ในรูปแบบต่างๆ ที่เราเผชิญอยู่นั้น ล้วนมีรากเหง้ามาจากที่เดียวกัน
- อาการในที่ทำงาน: “ตัวกู” ในห้องประชุม
- “ตัวกู” แห่งความคิดเห็นและไอเดีย (The ‘I’ of Ideas): ในห้องประชุม เมื่อท่านนำเสนอ “ไอเดียของผมคือ…” ในวินาทีนั้นเอง “ตัวกู” ได้ปรากฏขึ้นแล้ว เมื่อไอเดียถูกปฏิเสธหรือวิจารณ์ มันไม่ใช่แค่ไอเดียที่ถูกโจมตี แต่เป็น “ตัวกู” ที่รู้สึกถูกคุกคาม ก่อให้เกิดความโกรธ, ความน้อยใจ, หรือความต้องการที่จะเอาชนะ
- อาการในความสัมพันธ์: “ตัวกู” ในความรัก
- “ตัวกู” แห่งความคาดหวัง: เราไม่ได้รัก “เขา” อย่างที่เขาเป็น แต่เรารัก “ภาพของเขาในความคิดของเรา” เมื่อการกระทำของเขาไม่ตรงกับภาพฝันของเรา “ตัวกู” ก็จะรู้สึกผิดหวังและเป็นทุกข์
- “ของกู” แห่งการครอบครอง: เรามองคนรักว่าเป็น “ของกู” จึงเกิดความหึงหวง, ความต้องการควบคุม, และความกลัวที่จะสูญเสียเขาไป
- อาการในชีวิตประจำวัน: “ตัวกู” บนท้องถนน
- เมื่อถูกขับรถปาดหน้า ไม่ใช่แค่รถยนต์ที่ถูกเบียด แต่เป็น “อาณาเขตของกู” ที่ถูกล่วงละเมิด “ตัวกู” จึงตอบโต้ด้วยความโกรธเกรี้ยว
ภาคที่ 2: กายวิภาคของก้อนเนื้อร้าย – “ตัวตน” นี้ประกอบขึ้นจากอะไร?
เมื่อเราวินิจฉัยโรคได้แล้ว ขั้นต่อไปคือการนำ “ชิ้นเนื้อ” ที่เรียกว่า “ตัวตน” นี้มาเข้าห้องแล็บ… เพื่อชำแหละและศึกษาส่วนประกอบของมันตามหลัก
“ขันธ์ 5”
พระพุทธองค์ได้ทรงชี้ให้เราเห็นว่า “ตัวเรา” เป็นเพียงการประกอบกันของชิ้นส่วนต่างๆ 5 กลุ่ม ที่เรียกว่า
“ขันธ์ 5” ซึ่งแปลตรงตัวว่า “กอง” หรือ “กลุ่ม” 5 กลุ่ม
- รูปขันธ์ (Form): ร่างกายและวัตถุธาตุทั้งหมด
- เวทนาขันธ์ (Feeling): ความรู้สึกสุข, ทุกข์, หรือเฉยๆ
- สัญญาขันธ์ (Perception): ความจำได้หมายรู้
- สังขารขันธ์ (Mental Formations): ความคิดปรุงแต่งและเจตนา
- วิญญาณขันธ์ (Consciousness): ธรรมชาติที่ทำหน้าที่รับรู้
เมื่อกองทั้ง 5 มาประชุมพร้อมกันและทำงานประสานกันอย่างรวดเร็ว ภาพลวงตาของ “ตัวตน” หรือ “ฉัน” จึงปรากฏขึ้น แต่เมื่อเราใช้ปัญญาเข้าไปชำแหละดูทีละกอง เราจะพบว่าไม่มีกองไหนเลยที่เราสามารถชี้แล้วบอกได้ว่า “นี่แหละคือฉัน” หรือ “นี่แหละคือของฉัน” อย่างแท้จริง
อาหารที่หล่อเลี้ยง “ตัวกู”: ตัณหาและอุปาทาน
แล้วอะไรคือ “สารอาหาร” ที่หล่อเลี้ยงให้ก้อนมะเร็งนี้เติบโต? คำตอบคือ
“ตัณหา” (ความทะยานอยาก) และ “อุปาทาน” (ความยึดมั่นถือมั่น)
- ตัณหา คือความอยาก 3 ประการ: กามตัณหา (อยากได้สิ่งที่พอใจ), ภวตัณหา (อยากให้สิ่งที่เป็นอยู่คงอยู่ตลอดไป), และ วิภวตัณหา (อยากให้สิ่งที่ไม่พอใจหายไป)
- อุปาทาน คือความยึดมั่นถือมั่น 4 ประการที่เหนียวแน่นดุจกาวตราช้าง: กามุปาทาน (ยึดมั่นในกาม), ทิฏฐุปาทาน (ยึดมั่นในความเห็นของตน), สีลัพพตุปาทาน (ยึดมั่นในศีลพรตอย่างงมงาย), และที่สำคัญที่สุดคือ อัตตวาทุปาทาน (ความยึดมั่นว่าขันธ์ 5 คือตัวตนที่แท้จริง)
ภาคที่ 3: แผนการผ่าตัด – ชุดเครื่องมือศัลยแพทย์ทางจิตวิญญาณ
เมื่อเข้าใจกายวิภาคของโรคแล้ว ก็ถึงเวลาวางแผนการผ่าตัด หนังสือเล่มนี้ได้นำเสนอ “ชุดเครื่องมือศัลยแพทย์” ทางจิตวิญญาณ ที่ครบครัน
1. การเตรียมห้องผ่าตัด: “ศีล” ในฐานะพื้นที่ปลอดเชื้อ
ศัลยแพทย์ไม่อาจลงมีดในห้องที่สกปรกฉันใด เราก็ไม่อาจสร้างสมาธิหรือปัญญาให้เกิดขึ้นบนจิตใจที่เต็มไปด้วย “การติดเชื้อ” ทางจิตวิญญาณที่เรียกว่า “วิปฏิสาร” (ความร้อนใจ) ได้ฉันนั้น “ศีล” จึงไม่ใช่ “ข้อห้าม” แต่มันคือ “โปรโตคอลการฆ่าเชื้อ” เพื่อสร้าง “พื้นที่ปลอดเชื้อ” ที่สงบและปลอดภัยขึ้นในใจ
2. เครื่องมือศัลยแพทย์: “สติ” และ “สมาธิ”
- สติ (Mindfulness): เปรียบเสมือน “เครื่องสแกน MRI” ที่ทรงพลังที่สุด มันคือความสามารถในการระลึกรู้ถึงสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นในปัจจุบันขณะ ทำให้เรา “เห็น” การทำงานของ “ตัวกู-ของกู” ได้อย่างชัดเจน
- สมาธิ (Concentration): เปรียบเสมือน “มือที่นิ่งและมั่นคง” ของศัลยแพทย์ จิตที่มีสมาธิคือจิตที่มีพลัง, ตั้งมั่น, และไม่หวั่นไหวไปตามแรงกระเพื่อมของอารมณ์ ทำให้การลงมีดปัญญานั้นเฉียบคมและแม่นยำ
3. มีดผ่าตัด: “ปัญญา” แห่งไตรลักษณ์
มีดผ่าตัดที่คมที่สุดที่จะใช้ในการผ่าตัดครั้งนี้ คือ “ปัญญา” ที่เห็นแจ้งใน “ไตรลักษณ์” หรือกฎของธรรมชาติ 3 ประการ
- อนิจจัง (Impermanence): การเห็นว่าทุกสิ่งไม่เที่ยงแท้แน่นอน
- ทุกขัง (Unsatisfactoriness): การเห็นว่าทุกสิ่งมีสภาวะที่ทนอยู่ไม่ได้
- อนัตตา (Not-self): การเห็นว่าทุกสิ่งไม่มีตัวตนที่แท้จริง
เมื่อปัญญานี้คมกล้าพอ มันจะสามารถตัดทะลุเนื้อร้ายแห่งความยึดมั่นใน “ตัวกู-ของกู” ลงได้อย่างเด็ดขาด
ภาคที่ 4: การลงมือและการเยียวยา – ชีวิตหลังการผ่าตัด
การลงมือผ่าตัด: การเห็น “ตัวกู” สลายไป
การลงมือผ่าตัดที่แท้จริงคือการ “เจริญวิปัสสนา” คือการใช้สติและสมาธิเป็นเครื่องมือ เฝ้าดูการเกิดขึ้นและดับไปของกายและใจ จนปัญญาเห็นแจ้งในไตรลักษณ์ และตระหนักรู้ด้วยประสบการณ์ตรงว่า “ตัวกู” ที่เคยยึดมั่นนั้น ไม่เคยมีอยู่จริงตั้งแต่แรก
“ว่าง… อย่างไร?” – ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับ “จิตว่าง”
สภาวะ “ปลอดโรค” ที่แท้จริง คือการใช้ชีวิตและ
“ทำงานด้วยจิตว่าง” “จิตว่าง” ในความหมายของท่านอาจารย์พุทธทาส ไม่ใช่จิตที่ “ว่างเปล่า” แบบไม่รับรู้อะไรเลย… แต่มันคือสภาวะของจิตที่
“ว่าง ‘จาก’ ความรู้สึกยึดมั่นในความเป็นตัวกู-ของกู”
- หูได้ยิน “คำตำหนิ”… แต่ในขณะนั้น “สติ” ของท่านทำงานได้ทัน… ท่าน “รู้ทัน” เสียงที่มากระทบ… แต่ท่าน “ไม่เข้าไปยึด”…
- เมื่อไม่มี “การเกิด” ของ “ตัวกู”… ก็ย่อมไม่มี “ความทุกข์” จากความโกรธนั้นเกิดขึ้น… จิตยังคง “ว่าง” และ “เป็นอิสระ” จากการปรุงแต่ง
ชีวิตหลังการผ่าตัด: เมื่อ “ผู้ป่วย” กลายเป็น “แพทย์”
ชีวิตหลังการผ่าตัดไม่ใช่ชีวิตที่แห้งแล้งหรือไร้ความรู้สึก แต่คือชีวิตที่ “เบา” และ “เป็นอิสระ” อย่างแท้จริง ท่านยังคงทำงาน, มีความสัมพันธ์, และเผชิญหน้ากับปัญหาของโลก… แต่ท่านทำทั้งหมดนั้นด้วยหัวใจที่ไม่ต้องแบกรับภาระของ “ตัวกู” อีกต่อไป
ท่านจะกลายเป็น “แพทย์” ผู้เชี่ยวชาญ ที่ไม่เพียงแต่จะรักษา “ไข้ใจ” ของตนเองได้ แต่ยังสามารถใช้ความเข้าใจและความเมตตาที่เกิดขึ้นจากการเดินทางครั้งนี้ เพื่อเป็นแสงสว่างและเยียวยาความทุกข์ให้แก่ผู้อื่นได้อีกด้วย
บทสรุป: แผนการผ่าตัดในมือท่าน
หนังสือ “ผ่าตัด ตัวกู” ได้มอบแผนการรักษาทั้งหมดให้แก่ท่านแล้ว มันคือการเดินทางที่ท้าทาย… แต่ก็เป็นการเดินทางที่เปี่ยมด้วยความหวังและนำมาซึ่งอิสรภาพอย่างที่สุดเท่าที่เราจะเคยได้สัมผัส
หากท่านคือผู้หนึ่งที่เหนื่อยล้ากับการรักษาเพียง “อาการ”…
หากท่านคือผู้หนึ่งที่สงสัยว่า อาจจะมี “ต้นตอ” ที่ลึกซึ้งกว่าซ่อนอยู่ในความทุกข์ของท่าน…
และหากท่านคือผู้หนึ่งที่ “กล้าหาญ” พอที่จะเผชิญหน้ากับความจริงภายในใจของตนเอง…
ผมก็ขอเชิญชวนท่าน… ให้พลิกหน้ากระดาษต่อไปในหนังสือเล่มนี้… และเริ่มต้น “การวินิจฉัย” ครั้งสำคัญที่สุดในชีวิต… ไปพร้อมๆ กัน
Dowanload หนังสือฟรี “ผ่าตัด ตัวกู”
พิพัฒน์ธรรม หนังสือธรรม 
ใส่ความเห็น